ประวัติความเป็นมา ตานก๋วยสลาก

ชาวล้านนามีประเพณีตานก๋วยสลากมาช้านาน ในช่วงเดือน 12 ของชาวล้านนา (ประมาณเดือนกันยายน - ตุลาคม) โดยชาวบ้านจะนำเครื่องไทยทานมาถวายพระสงฆ์ (ทาน = ตาน) จัดใส่ภาชนะสานด้วยไม่ไผ่ลักษณะคล้ายชะลอม (ก๋วย) และจัดเตรียม สลาก โดยใช้ใบตาล ใบลาน หรือกระดาษ เขียนชื่อเจ้าของ และชื่อผู้ต้องการจะอุทิศส่วนกุศลไปให้ โดยจะจัดเตรียมก๋วยก่อนหน้า 1 วันเรียกว่า วันดา หรือวันสุกดิบ วัดถัดมาก็จะนำก๋วยไปที่วัด และนำสลากมารวมกัน แบ่งเป็นกอง ให้วัดส่วนหนึ่ง แล้วให้พระภิกษุ สามเณร จับสลากแบ่งกัน แล้วพระภิกษุ สามเณรก็จะเดินตามหาก๋วยตามสลากที่จับได้ หรือขานชื่อตามสลากเพื่อให้เจ้าของสลากตามไป เพื่อถวายก๋วย พระสงฆ์ก็จะอ่านชื่อตามสลาก และชื่อผู้ที่เจ้าของก๋วยอุทิศส่วนกุศลไปให้ ให้ศีลให้พร เจ้าของกรวดน้ำเป็นอันเสร็จพิธี

ประวัติความเป็นมา ของตานก๋วยสลาก มีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล วันหนึ่งพระพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ได้มีนางกุลธิดาวิ่งอุ้มลูกหนี เข้ามาขอความช่วยเหลือ วางลูกของตนแทบบาทพระพุทธเจ้าแล้วกราบทูลว่า ตนหนีนางยักษิณีมา นางยักษีณีตนนี้กินลูกของตนไปถึง 2 คนแล้ว บัดนี้คงจะมาเพื่อจับลูกของตนกินอีกเป็นคนที่ 3 (นางกุลธิดา และนางยักษิณี ได้จองเวรทำลายลูกของกัน และกันมาหลายภพ หลายชาติแล้ว)

เมื่อนางยักษิณีมาถึง ไม่อาจเข้าไปภายในพระเชตวันได้ พระพุทธเจ้าจึงให้พระอานนท์ไปนำนางยักษิณีเข้ามา ครั้งนั้นพระพุทธเจ้าได้แสดงเทศนาเรื่องเวรยอมระงับ ได้ด้วยการไม่จองเวร ปรากฎอยู่ไนพระไตรปิฎก อรรถกถา ขุททกนิกาย คาถาธรรมบท ยมกวรรคที่ ๑ ว่า

นางยักษิณีได้รับฟังธรรมของพระพุทธเจ้า ได้บรรลุพระโสดาปัตติผล พระพุทธเจ้าให้นางกุลธิดามอบลูกให้แก่นางยักษิณี ถึงนางกุลธิดาจะกลัวแต่ได้มอบลูกให้แก่นางยักษิณีอุ้ม นางยักษิณีได้รับเด็กมาแล้วได้กอดจูบ แล้วส่งคืนให้นางกุลธิดา

พระพุทธเจ้าตรัสกับนางกุลธิดา ให้นางยักษิณีไปอยู่ด้วย และให้เลี้ยงดูอย่างดี เมื่อนางกุลธิดาให้นางยักษิณีไปอยู่ด้วย ก็เลี้ยงดูเป็นอย่างดี นางยักษิณีเห็นว่าตนได้รับการดูแล อุปการะเป็นอย่างดี จึงได้ช่วยนางกุลธิดา พยากรณ์อากาศให้ ปีไหนน้ำแล้งก็ทำนาที่ลุ่ม ปีไหนน้ำมากก็ทำนาที่ดอน ทำให้นางกุลธิดาได้ข้าวมาก ร่ำรวย จนชาวบ้านมาถามว่านางกุลธิดาทำอย่างไร จึงเป็นเช่นนั้น นางจึงเล่าเรื่องการเลี้ยงดูนางยักษิณีให้ชาวบ้านฟัง ชาวบ้านจึงต่างกันนำข้าวของต่างไปมอบให้นางยักษิณีเป็นจำนวนมาก นางยักษิณีก็ทำนายอากาศให้แก่ชาวบ้านเป็นการตอบแทน

นางยักษิณีเมื่อได้รับของเป็นจำนวนมาก จึงถวายแก่พระภิกษุ สามเณร แต่ด้วยของมีอยู่เป็นจำนวนมาก มีราคามากน้อยต่างกัน นางจึงจัดทำสลาก ให้พระภิกษุ สามเณร จับสลากนั้นเพื่อรับของตามแต่พระภิกษุ สามเณรจะจับได้ ตรงตามหลักอุปโลกนกรรม นับเป็นครั้งแรกที่มีการถวายทานสลาก

http://teawchiangmai.com/chiangmaiboard/index.php?topic=681.0

http://www.med.cmu.ac.th/secret/admin/web/custom5_8.html

http://www.srinawaratt.com/news/85-slagapat